Bwletin y Pennaeth - 01/05/2026 - The Head's Bulletin

7 hours ago
8 min read

[SCROLL DOWN FOR ENGLISH VERSION]

PAWB

GWYBODAETH YN UNIG

Helpu Plant i Gymryd eu Camau Nesaf tuag at Annibyniaeth: Chwilfrydig

Mae chwilfrydedd yn datblygu yn ystod plentyndod fel rhan naturiol o sut mae plant yn gwneud synnwyr o'u hamgylchedd. Yn aml, mae newid bach yn yr amgylchedd yn annog plentyn i edrych yn fanylach, ac fel arfer mae cwestiwn yn dilyn y foment honno o sylw canolbwyntiedig. Ar y dechrau mae'r cwestiynau hyn yn syml ac yn uniongyrchol oherwydd eu bod yn tyfu allan o beth bynnag sydd newydd ddal sylw'r plentyn. Y math hwn o foment yw sylfaen chwilfrydedd. Mae'n dangos bod y plentyn yn dechrau adnabod pan nad yw rhywbeth yn cyd-fynd yn hollol â'u disgwyliadau a bod gofyn amdano yn ffordd ddefnyddiol o ddeall mwy.

Wrth i blant ennill profiad, mae eu cwestiynau'n ehangu y tu hwnt i'r un foment a'u sbardunodd. Gallai digwyddiad diddorol eu harwain i ryfeddu am y byd yn ehangach. Maent yn dechrau cysylltu un arsylwad ag un arall, ac mae eu cwestiynau'n dod yn ffordd o archwilio patrymau yn hytrach na digwyddiadau yn unig. Ar y cam hwn, mae chwilfrydedd yn dod yn fwy gweladwy oherwydd bod plant yn aml eisiau rhannu'r hyn y maent wedi'i sylwi. Mae eu sgwrs yn dod yn rhan o'r broses ddysgu wrth iddynt brofi syniadau yn uchel a gwirio a ydynt yn cyd-fynd â'r hyn y maent yn ei weld.

Gyda ychydig mwy o brofiad, mae cwestiynau'n dod yn offer sy'n tywys meddwl. Mae plant yn dechrau gofyn sut mae pethau'n gweithio ac yna'n archwilio'r syniadau hyn yn uniongyrchol. Maent yn addasu'r hyn maen nhw'n ei wneud, yn profi dewisiadau eraill, ac yn arsylwi'r canlyniadau. Mae eu cwestiynau'n eu helpu i ymchwilio, dewis sut i fynd ati i ddatrys problem, neu ailfeddwl cynllun. Mae chwilfrydedd yn y cam hwn yn cefnogi datrys problemau cynnar oherwydd bod y plentyn yn defnyddio cwestiynau i lywio eu gweithredoedd yn hytrach na dim ond casglu gwybodaeth.

Wrth i'r arferion hyn gryfhau, mae plant yn dechrau dysgu trwy gymysgedd o wylio, archwilio a chwestiynu. Maent yn sylwi ar fanylion a aeth heibio iddynt ar un adeg, yn cymharu syniadau, ac yn archwilio newidiadau bach yn agos. Mae eu cwestiynau'n dod yn fwy ffocysedig oherwydd bod ganddynt bellach ymdeimlad cliriach o'r hyn maen nhw am ei ddarganfod. Mae dysgu'n teimlo'n weithredol yn hytrach nag yn oddefol, ac maent yn dechrau cymryd cyfrifoldeb am ddarganfod gwybodaeth yn hytrach nag aros iddi gael ei darparu.

Mae Athroniaeth i Blant (P4C) yn chwarae rhan bwysig wrth gefnogi'r math hwn o chwilfrydedd. Mewn sesiynau P4C, mae plant yn dod ar draws straeon, delweddau, neu senarios a gynlluniwyd i sbarduno cwestiynau yn hytrach na rhoi atebion. Maent yn dysgu gwrando ar ymholiadau ei gilydd, mireinio eu meddwl eu hunain, a dilyn llinellau rhesymu na fyddent efallai wedi dod i'w meddwl ar eu pen eu hunain. Mae strwythur ymholiad P4C yn modelu sut mae holi meddylgar yn gweithio: cynigir syniadau, archwilir nhw, ac adeiledir arnyn nhw ar y cyd. Mae'r amgylchedd hwn yn dangos i blant fod eu cwestiynau'n bwysig a bod eu harchwilio gydag eraill yn dyfnhau eu dealltwriaeth. Mae'n cryfhau'r arfer o ymholi trwy roi'r amser a'r lle i blant fynd ar drywydd cwestiwn y tu hwnt i'r lefel arwynebol.

Yn y pen draw, mae chwilfrydedd yn dod yn rhan o ddull cyffredinol plentyn o ddysgu. Mae pob ateb maen nhw'n ei ddatgelu yn arwain at gwestiwn newydd, ac mae pob cwestiwn yn arwain at ddarn ffres o ddealltwriaeth. Nid ydyn nhw bellach yn aros am rywbeth anarferol i ysgogi ymholiad. Maen nhw'n chwilio'n weithredol am wybodaeth newydd oherwydd eu bod nhw'n cydnabod bod pob ateb yn agor llwybr arall. Mae chwilfrydedd yn y cam hwn yn cefnogi annibyniaeth. Mae'n rhoi'r hyder i blant ymchwilio, dadansoddi, a pharhau i ddysgu ymhell ar ôl i'r foment gychwynnol o ddiddordeb fynd heibio.

Ydych chi eisiau gweld ein fframwaith cyfan er mwyn gweld holl linynnau annibyniaeth? Lawrlwythwch isod:

OEDRAN 5 I 11

GWYBODAETH YN UNIG

Diwrnod Hwyl Menter Iaith

Ymunwch â Menter Iaith yn Ysgol Cwmbrân dros Hanner Tymor am fore llawn hwyl. Gweithgareddau hwyliog i blant gyda'r nod o hyrwyddo'r defnydd o'r iaith Gymraeg y tu allan i'r ystafell ddosbarth. Bydd llawer i'w wneud gan gynnwys gwers sglefrfyrddio, Celf a Chrefft a llawer o gemau.

Sesiwn 2 awr 10am-12pm ddydd Mawrth 26/05/26
Sesiwn llawn hwyl gan gynnwys gwers sglefrfyrddio, celf a chrefft a llawer o gemau
Addas ar gyfer plant dros 5 oed.
Mae niferoedd yn gyfyngedig felly archebwch eich lle cyn gynted â phosibl
Nid oes ffi cofrestru ar-lein, fodd bynnag bydd y bore yn costio £3, gofynnwn yn garedig i chi ddod â £3 ar y diwrnod.
Bydd Menter Iaith mewn cysylltiad drwy e-bost gyda gwybodaeth a manylion ein gweithdrefn gollwng/casglu.
Am ragor o wybodaeth cysylltwch â post@menterbgtm.cymru

Dyma'r ddolen: https://Sesiwnsglefriocwmbran.eventbrite.co.uk

OEDRAN 8-11

GWYBODAETH YN UNIG

Gwersyll Gweithgareddau a Llesiant Chwarae Torfaen

Mae Chwarae Torfaen yn cynnal Gwersyll Gweithgareddau a Llesiant yn ystod Hanner Tymor y Sulgwyn. Gweler y manylion ar y poster isod.

https://iweb.itouchvision.com/portal/f?p=gds:category_link:::::CUID,LANG:36A7E2E3266507C51BE0673F575A0D0A8DC06E43,EN&P_LANG=en

PAWB

GWYBODAETH YN UNIG - ATGOF

Dyddiadau Pwysig ar gyfer Eich Dyddiadur

Dyma rai dyddiadau pwysig sydd ar ddod ar gyfer y tymor nesaf ar gyfer eich dyddiadur. Bydd rhagor o wybodaeth yn dilyn yn agosach at yr amser.

Cynllun Deintyddol y GIG ar gyfer Ychwanegu Flouride ar gyfer Meithrinfa, Derbynfa, Blwyddyn 1 a 2, 07/05/2026
Lluniau Dosbarth i Bawb, 11/05/2026
Dyddiad Cau ar gyfer Enwebiadau ar gyfer Gwobrau Seren Panteg, 18/05/2026
Mabolgampau y Bore ar gyfer y Meithrinfa, 08/06/2026, 10:00-11:30am [Dyddiad Wrth Gefn: 15/06/2026]
Mabolgampau y Prynhawn ar gyfer Dosbarthiadau Meithrinfa a Derbyn, 08/06/2026, 1:30-3:00pm [Dyddiad Wrth Gefn: 15/06/2026]
Mabolgampau ar gyfer Blynyddoedd 2, 4 a 5, 10/06/2026, 1:15-3:00pm [Dyddiad Wrth Gefn: 17/06/2026]
Mabolgampau ar gyfer Blynyddoedd 1, 3 a 6, 11/06/2026, 1:15-3:00pm [Dyddiad Wrth Gefn: 18/06/2026]
Noson Wobrwyo Seren Panteg, 02/07/2026, 5:00-6:00pm
Cam Cynnydd 3 - Sioe Diwedd Blwyddyn Ymarfer Gwisgoedd, 13/07/2026
Cam Cynnydd 3 - Sioe Diwedd Blwyddyn, 14/07/2026, 11am ac 1pm, Theatr y Congress
Graddio Blwyddyn 6: 15/07/2026, 1:45-2:45pm
Diwrnod Olaf yr Ysgol, 17/07/2026 (Gorffen Amser Arferol)

PAWB

ANGEN GWEITHREDU

Diwrnod Seren a Sbarc

Ar y 15fed o Fai, byddwn yn dathlu Diwrnod Seren a Sbarc (ein masgotiaid ar gyfer hyrwyddo'r iaith a'r diwylliant Cymraeg). Ar y diwrnod hwnnw, byddem wrth ein bodd pe bai plant yn gwneud naill ai masg uwcharwr neu glogyn gyda'u sgiliau creadigol yn dathlu Cymru neu'r iaith Gymraeg. Mae gennym wobrau!

Cysylltiadau pwysig a all fod o ddefnydd i chi:

Samaritans: 116 123 (24 awr y dydd / 24 hours a day)

Wales Domestic Abuse Helpline: 0808 80 10 800 (8.00am-2.00pm & 8.00pm-2.00am pob dydd / every day).

Mind Cymru: 0300 123 3393

Childline: 0800 1111 (24 awr y dydd / 24 hours a day)

Women’s Aid: 01495 742061 (24 awr y dydd / 24 hours a day)

Eastern Valley Food Bank: 01495 760605

EVERYONE

INFORMATION ONLY

Helping Children to Take Their Next Steps to Independence: Inquisitive

Curiosity develops in childhood as a natural part of how children make sense of their surroundings. A small change in the environment often prompts a child to look more closely, and that moment of focused attention is usually followed by a question. At first these questions are simple and direct because they grow out of whatever has just caught the child’s attention. This kind of moment is the foundation of inquisitiveness. It shows that the child is beginning to recognise when something does not quite fit their expectations and that asking about it is a useful way to understand more.

As children gain experience, their questions expand beyond the single moment that sparked them. An interesting event might lead them to wonder about the world more broadly. They start to connect one observation with another, and their questions become a way of exploring patterns rather than just events. At this stage, curiosity becomes more visible because children often want to share what they have noticed. Their talk becomes part of the learning process as they test ideas aloud and check whether they match what they see.

With a little more experience, questions become tools that guide thinking. Children begin to ask how things work and then explore these ideas directly. They adjust what they are doing, test alternatives, and observe the outcomes. Their questions help them investigate, choose how to approach a problem, or rethink a plan. Curiosity at this stage supports early problem‑solving because the child is using questions to steer their actions rather than simply gathering information.

As these habits strengthen, children start to learn through a blend of watching, exploring, and questioning. They notice details that once passed them by, compare ideas, and examine small changes closely. Their questions become more focused because they now have a clearer sense of what they want to find out. Learning feels active rather than passive, and tey begin to take responsibility for discovering information instead of waiting for it to be provided.

Philosophy for Children (P4C) plays an important role in supporting this kind of curiosity. In P4C sessions, children encounter stories, images, or scenarios designed to spark questions rather than deliver answers. They learn to listen to one another’s enquiries, refine their own thinking, and follow lines of reasoning that might not have occurred to them alone. The structure of a P4C enquiry models how thoughtful questioning works: ideas are proposed, examined, and built upon collectively. This environment shows children that their questions matter and that exploring them with others deepens their understanding. It strengthens the habit of enquiry by giving children the time and space to pursue a question beyond the surface level.

Eventually curiosity becomes part of a child’s general approach to learning. Each answer they uncover leads to a new question, and each question leads to a fresh piece of understanding. They no longer wait for something unusual to prompt enquiry. They actively seek out new information because they recognise that every answer opens another path. Curiosity at this stage supports independence. It gives children the confidence to investigate, analyse, and continue learning long after the initial moment of interest has passed.

Want to see our whole framework to see all the strands of independence in one go? Download it here:

AGES 5 TO 11

INFORMATION ONLY

Menter Iaith Fun Day

Join Menter Iaith at Ysgol Cwmbran over the Half Term for a morning full of fun. Fun activities for children aimed at promoting the use of the Welsh language outside the classroom. There will be lots to do including a skateboarding lesson, Arts and Crafts and lots of games.

2 hour session 10am-12pm on Tuesday 26/05/26
A session full of fun including a skatebaording lesson, arts and crafts and lots of games
Suitable for children over 5 years old.
Numbers are limited so please book your place ASAP
There is no online registration fee, however the morning will cost £3, Menter Iaith kindly ask that you bring £3 on the day.
Menter Iaith will be in contact via email with information and details of our drop off/collection procedure
For more info please contact post@menterbgtm.cymru

Here is the link: https://Sesiwnsglefriocwmbran.eventbrite.co.uk

AGES 8-11

INFORMATION ONLY

Torfaen Play Activity and Wellbeing Camp

Torfaen Play are running an Activity & Wellbeing Camp during the Whitsun Half Term. Please see the details on the poster below.

https://iweb.itouchvision.com/portal/f?p=gds:category_link:::::CUID,LANG:36A7E2E3266507C51BE0673F575A0D0A8DC06E43,EN&P_LANG=en

EVERYONE

INFORMATION ONLY

Important Dates for Your Diary

Here are some upcoming important dates for the next term for your diary. More information will follow closer to the time.

NHS Dental Scheme Flouride Application for Nursery, Reception, Year 1 and 2, 07/05/2026
Class Photographs for Everyone, 11/05/2026
Closing Date for Nominations for the Seren Panteg Awards, 18/05/2026
Morning Nursery Sports Day, 08/06/2026, 10:00-11:30am [Back Up Date: 15/06/2026]
Afternoon Nursery and Reception Classes Sports Day, 08/06/2026, 1:30-3:00pm [Back Up Date: 15/06/2026]
Sports Day for Years 2, 4 and 5, 10/06/2026, 1:15-3:00pm [Back Up Date: 17/06/2026]
Sports Day for Years 1, 3 and 6, 11/06/2026, 1:15-3:00pm [Back Up Date: 18/06/2026]
Seren Panteg Awards Evening, 02/07/2026, 5:00-6:00pm
Progress Step 3 End of Year Show Dress Rehearsal, 13/07/2026
Progress Step 3 End of Year Show, 14/07/2026, 11am and 1pm, Congress Theatre
Year 6 Graduation: 15/07/2026, 1:45-2:45pm
Last Day of School,17/07/2026 (Finishing Normal Time)

EVERYONE

ACTION REQUIRED

Seren and Sbarc Day

On the 15th of May, we are going to be celebrating Seren and Sbarc Day (our mascots for promoting the Welsh language and culture). On that day, we'd love children to make a either a superhero mask or a cape with their creative skills celebrating Wales or the Welsh language. We have prizes!